De Europese ITS-Richtlijn is geïmplementeerd in de Nederlandse ITS-Regeling. Deze webpagina geeft een nadere uitleg over de ITS-Regeling en bevat up-to-date informatie vanwege het dynamische karakter van de ITS-Richtlijn.
Herkomst en vertaling van geografische reikwijdte (scopes)
De geografische scopes zijn oorspronkelijk vastgelegd in de verordeningen (RTTI, SRTI, SSTP en de MMTIS) en de Ten-T verordening. De ITS-Richtlijn bevat een groeipad van geografische scopes om toe te werken naar bredere data beschikbaarheid uit de verordeningen. Het gaat om de gedelegeerde verordeningen voor EU-brede realtime verkeersinformatiediensten (verordening (EU) 2022/670; hierna aangeduid als RTTI-verordening), minimale universele verkeersveiligheidsinformatie (verordening (EU) 886/2013; hierna aangeduid als SRTI-verordening), informatiediensten voor veilige en beveiligde parkeerplaatsen voor vrachtwagens en bedrijfsvoertuigen (verordening (EU) 885/2013) en EU-brede multimodale reisinformatiediensten (verordening (EU) 2024/490; hierna aangeduid als MMTIS-verordening). Voor meer informatie verwijzen we je door naar de DSM-website
Voor de Nederlandse situatie zijn deze scopes nader toegelicht in de ITS-Regeling. Deze regeling bevat een omzetting van de ITS-Richtlijn en gaat ook specifiek in op de geografische scope van de gegevenstypen.
Duiding van de geografische scopes
Onderstaande tabel geeft een overzicht van de geografische scopes, de duiding naar de Nederlandse situatie en een indicatie van welke bronhouders hierbij betrokken zijn.
|
Richtlijn |
Duiding Nederlandse situatie |
Indicatie bronhouders |
|
Trans-Europese kernwegennet (Ten-T kern). |
Vooral autosnelwegen met een Europese corridor functie |
Rijkswaterstaat, automotive industrie, serviceproviders, exploitanten truckparking |
|
Uitgebreide trans-Europese wegennet (Ten-T uitgebreid). |
Vooral autosnelwegen met een belangrijke Nationale functie. |
Rijkswaterstaat, automotive industrie, serviceproviders, exploitanten truckparking |
|
Andere snelwegen. |
Overige autosnelwegen in Nederland |
Rijkswaterstaat, automotive industrie, serviceproviders, exploitanten truckparking |
|
Gedeelten van hoofdwegen met een totale jaarlijkse gemiddelde dagelijkse verkeersdichtheid van meer dan 8 500 voertuigen. |
Netwerk voor Regionaal VerkeersManagement (RVM-netwerk). |
Rijkswaterstaat, alle provincies, selectie van circa 250 gemeenten en aantal waterschappen |
|
|
Wegen die binnen de woonplaatsgrenzen vallen van de betreffende steden. |
Selectie van 26 gemeenten volgens de Ten-T verordening |
|
Stedelijke knooppunten zoals gedefinieerd in artikel 3, punt p), van Verordening (EU) nr. 1315/2013. |
Dit betreft de gemeentegrenzen waartoe de genoemde woonplaatsen behoren. |
Selectie van 26 gemeenten volgens de Ten-T verordening |
|
Plaats van geïdentificeerde toegangspunten voor alle geplande vervoerwijzen, inclusief informatie over toegankelijkheid van toegangspunten en looproutes op overstappunten. |
Volledig vervoersnetwerk. |
Alle gemeenten, alle provincies, selectie van enkele waterschappen, Rijkswaterstaat, Schiphol en ProRail. |
- Bronhouders: Organisaties die verantwoordelijk zijn voor het verzamelen, beheren en ontsluiten van hun eigen data. Zij kunnen zelf bepalen hoe zij de uitvoering organiseren.
- Het Ten-T netwerk: Het Europees netwerk van strategisch belangrijke transportcorridors, onderverdeeld in kern- en uitgebreid netwerk.
- Het RVM-netwerk: Wegen voor regionaal verkeersmanagement; omvat het Ten-T netwerk, de overige autosnelwegen, de belangrijkste wegen die steden met elkaar verbinden en de belangrijkste wegen binnen de steden.
- Gegevenstype (of datacategorie): Bestaat uit meerdere, onderling samenhangende eigenschappen. Kwaliteitsafspraken worden uiteindelijk op dataset-niveau gemaakt.
- Geografische scope of reikwijdte: Een specifiek gedefinieerd deel van het netwerk (wegen, transport of publiek vervoer) waarvoor bepaalde gegevenstypes beschikbaar moeten worden gesteld.
(Centrum van) stedelijke knooppunten
In de Ten-T verordening zijn de namen van steden opgenomen die aangewezen zijn als stedelijk knooppunt. In Nederland wordt een onderscheid gemaakt naar de gemeentegrens en woonplaatsgrens. De gemeentegrens is een bestuurlijke entiteit en kan bestaan uit meerdere woonplaatsen. Via gemeentelijke herindelingen worden nieuwe gemeenten gevormd dan wel bestaande gemeenten uitgebreid. De namen van woonplaatsen zijn vastgelegd in de Basisregistratie Adressen en Gebouwen en zijn over lange tijd stabiel.
In Nederland gebruiken we woonplaats- en gemeentegrenzen om stedelijke knooppunten af te bakenen. De Europese ITS-Richtlijn geeft niet precies aan wat een ‘centrum van stedelijk knooppunt’ is, maar door woonplaatsen en gemeenten te gebruiken, is de geografische dekking duidelijk gedefinieerd.
Het begrip “centrum van elk stedelijk knooppunt” uit de RTTI-verordening wordt in Nederland vertaald naar woonplaatsen. Het gaat hier specifiek om de wegeninfrastructuur. Van belang is dat deze wegen aansluiten op het RVM-netwerk of er onderdeel van zijn.
Het begrip “stedelijke knooppunten” uit de MMTIS-verordening wordt vertaald naar de gehele gemeente waartoe de genoemde woonplaatsen behoren. Binnen deze grenzen dienen de data over toegangspunten voor geplande vervoerswijze (vooral haltes en stations) op orde te zijn.
Naar de ITS-scope viewer
De ITS-scope viewer is een up-to-date digitale kaart die inzicht geeft in de geografische scope van gegevenstypes in Nederland. Deze kaart is gepubliceerd op ITS scope viewer en is integraal onderdeel van de ITS-Regeling.
De ITS-scope viewer start met een tabel, selecteer ‘Toon kaart’ om het betreffende gegevenstype op de kaart te zien. Gegevens die na ‘Datum 1’ worden aangemaakt of aangepast, moeten beschikbaar zijn via het NAP, zodat recentere informatie altijd direct beschikbaar is voor ITS-systemen. Na ‘Datum 2’ moeten alle gegevens direct beschikbaar worden gesteld via het NAP. Gegevens die dus voor ‘Datum 1’ zijn aangemaakt, dienen ook direct beschikbaar te zijn. Het doel is dat gebruikers altijd toegang hebben tot nieuwe en bestaande gegevens, zodat ze betrouwbare, actuele en historische informatie kunnen gebruiken.
Bij een aantal gegevenstypen is de ‘datum 2’ NVT (niet van toepassing). Dit betreffen gegevens die vooral gebruikt worden voor real-time ITS-diensten. Verder staat er bij een aantal gegevens NTB (nader te bepalen). De Europese Commissie komt hier later nog op terug.
Als publieke bronhouder kun je bekijken welke delen van het netwerk onder jouw verantwoordelijkheid vallen. Welke organisatie als publieke bronhouder wordt beschouwd is gebaseerd op welke organisatie in het Nationaal Wegen Bestand (NWB) als beheerder van de weg is opgenomen.
Eventuele onjuistheden of nieuwe inzichten kunnen via een meldingsfunctie op de kaart teruggekoppeld worden. Terugmeldingen worden beoordeeld en waar nodig verwerkt in de volgende update van de kaart. Elke maand wordt de kaart geactualiseerd.
Beheerafspraken ITS-scope viewer
De geografische scopes die in de ITS-scope viewer worden getoond, moeten altijd up-to-date zijn.
Verantwoordelijkheden
De tactische tafel LVMB (Landelijk Verkeersmanagementberaad) treedt op als opdrachtgever namens de betrokken wegbeheerders voor het RVM-netwerk. De feitelijke uitvoering en het dagelijkse beheer van de ITS-scope viewer liggen bij NDW (Nationaal Dataportaal Wegverkeer).
Eventuele vragen en fouten kunnen worden gemeld via nwb@rws.nl
Soorten veranderingen aan de kaart
Er zijn verschillende redenen waarom iets gewijzigd moet worden in de ITS-scope viewer:
- Ten eerste kan de beheerder van een stuk netwerk veranderen. Dit wordt door LVMB vastgesteld en door NDW doorgevoerd;
- Daarnaast kunnen er reguliere wijzigingen optreden door aanpassingen in het wegennet, zoals nieuwe wegen of gewijzigde snelheden; en
- Tenslotte zijn er functionele aanpassingen, zoals het toevoegen van wegen aan het RVM-netwerk of het bijwerken van haltes en stations.
De ITS-Richtlijn bevat criteria over welke wegen tot de scope behoren. Deze criteria worden toegepast bij het maken van functionele aanpassingen.
Vastleggen en raadplegen van kwaliteitsafspraken
De ITS-scope viewer is primair gericht op de geografische scope. De overige kwaliteitskenmerken worden vastgelegd in de gegevenscatalogus. Deze catalogus beschrijft alle kwaliteitskenmerken van de data, zoals betrouwbaarheid, volledigheid, actualiteit en bruikbaarheid, en gaat verder dan alleen de geografische scope. Zodra de afspraken zijn vastgesteld, worden ze openbaar gepubliceerd via Home | Nationaal toegangspunt mobiliteitsdata zodat alle betrokken partijen duidelijk inzicht hebben in de geldende regels en standaarden.
Samengevat
Een gegevenstype bestaat uit samenhangende eigenschappen, een geografische scope bepaalt het specifieke deel van het netwerk waarvoor deze eigenschappen beschikbaar moet zijn, en beheer- en kwaliteitsafspraken zijn vastgelegd bij DoVa, LVMB, NDW en op termijn in de NTM-gegevenscatalogus.
Links op een rijtje:
- ITS-scope viewer: https://ntm.ndw.nu/its-scope-viewer/
- Nederlandse ITS-Regeling: https://wetten.overheid.nl/BWBR0036478/2025-12-21/0
- Gegevenscatalogus en kwaliteitseisen: Home | Nationaal toegangspunt mobiliteitsdata
- DSM-website: Wetgeving | Digitaal Stelsel Mobiliteitsdata
- Eventuele vragen en fouten kunnen worden gemeld via nwb@rws.nl
